آموزش برنامه نویسی وب و مهارتهای مرتبط

چهارشنبه ۰۸ بهمن ۱۴۰۴

Wednesday, January 28, 2026 GMT +3:30

ساخت منوی آبشاری (عمودی) با تگ ul li و CSS

در مطالب قبل از بخش آموزش های کاربردی با نحوه ساخت چند نوع منوی متفاوت مبتنی بر CSS و تگ های ul و li آشنا شدیم، همچنین به ضرورت استفاده از تگ های استاندارد ایجاد کننده لیست در HTML برای کدنویسی منوها و اهمیت آنها برای موتورهای جستجو و افزایش قابلیت های کاربری (Accessibility) و SEO صفحات وب اشاره کردیم، این بار و در ادامه آموزش ها می خواهیم با نحوه طراحی و ایجاد منوی آبشاری یا منوی عمودی (Vertical) با تگ ul li با استفاده صرف از خاصیت های زبان استایل نویسی CSS آشنا شویم، از نقاط مثبت این منو سازگاری با زبان فارسی (چینش متن از سمت راست به چپ) و نمایش یکسان در مرورگرهای مختلف در عین سبک و کم حجم بودن آن است، البته ناگفته نماند که تمام امکانات این منو در مرورگرهای قدیمی از جمله اینترنت اکسپلورر نسخه 6 (منسوخ شده) قابل استفاده نیست.

ایجاد چارچوب اولیه با کدنویسی HTML و تگ ul li

قبل از هر چیز طبق روال باید چارچوب اولیه منوها را با استفاده از تگ های ساخت لیست در HTML یعنی دو تگ ul و li کدنویسی کنیم، در رابطه با این دو تگ و نحوه ایجاد آیتم ها به شکل لیست به صورت مفصل در آموزش های مقدماتی CSS گفته ایم که جهت یادآوری در آدرس زیر در دسترس است:
نحوه تنظیم لیست با تگ ul li در CSS
کدنویسی HTML چارچوب اولیه منو با استفاده از تگ های ul و li:

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta charset="utf-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<title>وبگو | منوی عمودی با زیر مجموعه</title>
<!-- Webgoo.ir -->
</head>
<body>
<!-- بلاک اصلی -->
<div id="vertical-nav">
<!-- تگ ul سطح بالا -->
<ul class="vertical-top-level">
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="https://webgoo.ir">خانه &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
   </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="#">خدمات &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
  </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="#">خرید &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
  </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li><a href="#">درباه</a></li>
<li><a href="#">تماس</a></li>
</ul>
</div>
<hr>
برای بررسی ویژگی های منو، ماوس را روی یکی از آیتم ها ببرید.
</body>
</html>

توضیح:
- اگر کد بالا را در فایل متنی برنامه Notepad درج و با پسوند html (یونیکد UTF-8) ذخیره و اجراء کنیم خواهیم دید که منوها به صورت خام، دسته بندی شده و زیر مجموعه ای مرتب شده اند.
- برای چینش منوها از بالاترین سطح به منوهای زیر مجموعه از قابلیت لیست های آشیانه ای (Nested) یا تو در تو استفاده کرده ایم، نحوه چینش دقیق ساختار تگ های ul و li به این صورت یکی از قسمت های اصلی ساخت لیست منوها است، به صورت خلاصه و ساده ساختار منوی بالا به شکل زیر است:

<ul>
<li>منو سطح بالا
  <ul>
    <li>منو سطح یک
      <ul>
        <li>منو سطح دو</li>
      </ul>
    </li>
   </ul>
</li>
</ul>

با درک صحیح این ساختار به ظاهر پیچیده می توانیم هر تعداد منوهای تو در تو که نیاز داشتیم ایجاد کنیم.

سفارشی سازی ظاهر منو و ایجاد قابلیت تعاملی با استایل CSS

همان طور که می دانیم تگ های HTML به تنهایی صرفا اسکلت بی جان صفحات وب را تشکیل می دهند و قدرت چندانی در ایجاد جلوه های ظاهری و قابلیت های تعاملی ندارند، معمولا برای ایجاد قابلیت های تعاملی یا باید از برنامه نویسی جاوا اسکریپت استفاده کنیم یا از خاصیت های استایل CSS، با توجه به اینکه استفاده از جاوا اسکریپت ممکن است دو مقوله سازگاری با نسخه های قدیمی مرورگرها و حجم کلی منو را تحت تاثیر قرار دهد تا حد امکان سعی کرده ایم منو صرفا متکی بر قابلیت های CSS باشد، بر همین مبنا با استفاده از CSS و تنظیم خاصیت های display، position و... رفتار مورد انتظارمان را به تگ ها نسبت می دهیم که این کار در نمونه استایل زیر انجام شده است:

<style>
body{
    font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif;
    font-size: 12px;
    direction: rtl;
}
#vertical-nav {
    width: 150px;
    font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif;
    font-size: 12px;
    /*float: right;*/
    direction: rtl;
    text-align: center;
    z-index: 1000;
}
#vertical-nav ul {
    margin: 0px;
    padding: 0px;
    *border-top: 1px #333 solid;/*IE 7*/
}
ul.vertical-top-level {
    background-color: #333;
}
#vertical-nav li {
    list-style: none;
}
ul.vertical-top-level li {
    border-bottom: #fff solid 1px;
}
#vertical-nav a {
    color: #fff;
    display: block;    
    height: 25px;
    line-height: 25px;
    text-decoration: none;
    width: 100%;    
}
#vertical-nav a:hover{
    _background-color: #39C;/*IE 6*/
    _display: block;/*IE 6*/     
}
#vertical-nav li:hover {
    background-color: #39C;
    position: relative;
}
ul.vertical-sub-level {
    display: none;
}
li:hover .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
    border: #fff solid 1px;
    display: block;
    position: absolute;
    right: 150px;
    top: 0px;
}
ul.vertical-sub-level li {
    border: none;
    float: right;
    width: 150px;
    *background-color: #666;/*IE 7*/    
}
#vertical-nav .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
}
#vertical-nav .vertical-sub-level .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
}
li:hover .vertical-sub-level .vertical-sub-level {
    display: none;
}
.vertical-sub-level li:hover .vertical-sub-level {
    display: block;
    *left: 0px;/*IE 7*/
}
</style>

توضیح:
- position و display دو خاصیت کلیدی CSS هستند که در عملکرد منو نقش تعیین کننده دارند، تغییر مقادیر پیش فرض این خاصیت ها می تواند در نحوه نمایش صحیح منو تاثیرگذار باشد.
- باید به نحوه تعریف چند سلکتور کلاس به صورت سلسله مراتبی و والد فرزندی توجه داشته باشیم، به فرض تنظیم سلکتور به صورت زیر در کد استایل بالا بر روی عناصر منوی زیر مجموعه سطح دوم تاثیرگذار است:

#vertical-nav .vertical-sub-level .vertical-sub-level

یا به طور مثال اگر به انتهای استایل دقت کنیم این قسمت:

li:hover .vertical-sub-level .vertical-sub-level

در حالتی که ماوس را روی منوی سطح بالا می بریم باعث محو شدن منوی زیرمجموعه سطح دوم می شود.
- قسمت هایی که با یک علامت زیر خط (underline) و ستاره در ابتدای آنها تعریف شده اند، هک CSS مخصوص مرورگر اینترنت اکسپلورر است تا خاصیت های منو در این مرورگر به درستی نمایش داده شوند (علامت _ هک برای اینترنت اکسپلورر نسخه 6 و علامت * هک برای اینترنت اکسپلورر نسخه 7 است).
- به جزء برخی از ویژگی های منو که برای کارکرد صحیح آن ضروری است سایر موارد مربوط به ظاهر و نمایش محتوا قابل سفارشی سازی و تغییر هستند.

سازگاری منو با مرورگرهای قدیمی

یکی از مواردی که در استفاده از این نوع منوها و امکانات تعاملی در وب باید به آن توجه نمود، قابلیت سازگاری با مرورگرهای قدیمی است، اشکال عمده برنامه هایی که تحت عنوان ساخت منوی آماده استفاده می شوند نیز همین مسئله است که اغلب محصول نهایی آنها تنها در مرورگرهای به روز به درستی نشان داده می شود یا اینکه برای کارکرد صحیح به حجم زیادی از فایل های جانبی نیاز است، اما در مورد این منو تلاش زیادی کرده ایم که بدون استفاده از فایل ها و اسکریپت های جانبی جلوه های آن را تقریبا با تمام مرورگرهای جدید و قدیمی سازگار کنیم و در عین سادگی و سبکی قابلیت های کاربردی منو تقریبا در تمام مرورگرها (Firefox, Opera, Internet Explorer +6, Google Chrome و...) یکسان است، منتها در مورد مشکل همیشگی طراحان وب یعنی مرورگر اینترنت اکسپلورر نسخه منسوخ شده 6 به دلیل پشتیبانی نشدن قابلیت hover برای تگ li، زیر مجموعه های این منو در این نسخه از اینترنت اکسپلورر به درستی نمایش داده نخواهد شد، لذا بهترین گزینه در چنین شرایطی به اصطلاح ایمپورت استایل خاص برای این مرورگر است یا اینکه به بازدیدکنندگان خود که از این مرورگر قدیمی و آسیب پذیر استفاده می کنند پیامی مبنی بر پشتیبانی نشدن امکانات سایت توسط مرورگر آنها نمایش دهیم، به طور مثال با دستور شرطی زیر می توان این کار را انجام داد:

<!--[if IE 6]>
کاربر گرامی مرورگر شما از امکانات این سایت به درستی پشتیبانی نمی کند، لطفا نسخه مرورگر خود را ارتقاء دهید!
<![endif]-->

کد و پیش نمایش آنلاین

کد نهایی منوی آبشاری عمودی با استایل CSS و تگ ul li و همچنین پیش نمایش آنلاین آن را جهت تست و بررسی در ادامه قرار داده ایم که می توانیم برای تست و بررسی بیشتر از آن استفاده کنیم:

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta charset="utf-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<title>وبگو | منوی عمودی با زیر مجموعه</title>
<!-- Webgoo.ir -->
<style>
body{
    font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif;
    font-size: 12px;
    direction: rtl;
}
#vertical-nav {
    width: 150px;
    font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif;
    font-size: 12px;
    /*float: right;*/
    direction: rtl;
    text-align: center;
    z-index: 1000;
}
#vertical-nav ul {
    margin: 0px;
    padding: 0px;
    *border-top: 1px #333 solid;/*IE 7*/
}
ul.vertical-top-level {
    background-color: #333;
}
#vertical-nav li {
    list-style: none;
}
ul.vertical-top-level li {
    border-bottom: #fff solid 1px;
}
#vertical-nav a {
    color: #fff;
    display: block;    
    height: 25px;
    line-height: 25px;
    text-decoration: none;
    width: 100%;    
}
#vertical-nav a:hover{
    _background-color: #39C;/*IE 6*/
    _display: block;/*IE 6*/     
}
#vertical-nav li:hover {
    background-color: #39C;
    position: relative;
}
ul.vertical-sub-level {
    display: none;
}
li:hover .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
    border: #fff solid 1px;
    display: block;
    position: absolute;
    right: 150px;
    top: 0px;
}
ul.vertical-sub-level li {
    border: none;
    float: right;
    width: 150px;
    *background-color: #666;/*IE 7*/    
}
#vertical-nav .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
}
#vertical-nav .vertical-sub-level .vertical-sub-level {
    background-color: #666;
}
li:hover .vertical-sub-level .vertical-sub-level {
    display: none;
}
.vertical-sub-level li:hover .vertical-sub-level {
    display: block;
    *left: 0px;/*IE 7*/
}
</style>
</head>
<body>
<!-- بلاک اصلی -->
<div id="vertical-nav">
<!-- تگ ul سطح بالا -->
<ul class="vertical-top-level">
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="https://webgoo.ir">خانه &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
   </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="#">خدمات &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
  </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li>
<a href="#">خرید &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 1 -->
  <ul class="vertical-sub-level">
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1 &raquo;</a>
<!-- زیر مجموعه سطح 2 -->    
      <ul class="vertical-sub-level">
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
        <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 2</a></li>
      </ul>
    </li>
    <li><a href="#">منوی زیر مجموعه - 1</a></li>
  </ul>
</li>
<!-- منوی سطح بالا -->
<li><a href="#">درباه</a></li>
<li><a href="#">تماس</a></li>
</ul>
</div>
<hr>
برای بررسی ویژگی های منو، ماوس را روی یکی از آیتم ها ببرید.
</body>
</html>

پیش نمایش آنلاین
نکته: برای استفاده از این منو در وبلاگ ها و سایت ها باید بخش های اضافه نظیر تگ html، head و body از کد منو حذف شوند که نیازمند آشنایی قبلی با HTML است، همچنین دقت داشته باشیم که خاصیت های منو با موارد دیگری در استایل CSS قالب وبلاگ و سایت تداخل و هم نامی نداشته باشند.

دسته بندی: آموزش کاربردی » CSS

برچسب ها: CSS - طراحی وب

قبلی »

« بعدی

مطالب بیشتر:
ایجاد منو برای سایت یا وبلاگ با استفاده از CSS
تنظیم موقعیت در وسط و حذف حاشیه ها با CSS
چسبیدن فوتر قالب به پائین صفحه با CSS
مخفی کردن عناصر وب با CSS
ساخت بلاک شناور عمودی با CSS

دیدگاه

۶۸ دیدگاه برای این مطلب ارسال شده است.

چینش دیدگاه ها به ترتیب از جدیدترین به قدیمی ترین است.

ansherli

۱۹:۱۰ ۱۳۹۱/۱۰/۰۶

سلام
من همین منو آبشاری رو برای سایتم استفاده کردم . با IE نمایش داده میشه ولی با فایرفاکس نه!
ممنون میشم به کدهام نگاه کنید و بهم بگید مشکل از چیه.
آدرس آپلود فایل ها:

http://uplod.ir/l0muprnbqpua/webgoo.zip.htm

styles و mosic2.php کد قالب اصلی سایتم هستش و meno_abshari.html کد منو، یه سوال دیگه هم داشتم اونم اینکه چطور میشه لینکی داخل قالب اصلی قرار داد تا کدهای منو رو براش تکرار نکنیم؟
منظورم اسم منوها و زیر منوها است نه کد css.
ممنونم از توجهتون

چند اشتباه در صفحات شما وجود دارد، استایل CSS خارجی درست در صفحه اصلی وارد نشده است (فایل CSS باید با فرمت css باشد و درون آن تنها کدهای CSS وجود داشته باشد نه سایر تگ های HTML (مشابه فایل styles.css)، در قسمت link rel در صفحه اصلی، فایل meno_abshari.html را وارد کرده اید که باید meno_abshari.css باشد (در ادامه مشکل اول).
اما در مورد سوال آخر دقیقا متوجه منظورتان نشدیم اگر منظور وارد کردن تگ های HTML منو به صورت جداگانه در صفحه اصلی است، در PHP می توانید از include فایل ها در هم استفاده کنید، یعنی کدهای منو را داخل یک فایل PHP دیگر قرار داده و در صفحه اصلی include کنید.

جواد

۱۱:۰۷ ۱۳۹۱/۰۹/۱۹

عالی بود خیلی ممنون

کد 1009

۱۰:۵۱ ۱۳۹۱/۰۵/۲۱

با سلام
از راهنمایی شما در مورد سوال قبل بسیار تشکر می کنم چون باعث شد من اطلاعات زیادی در این مورد پیدا کنم.
یه سوال داشتم؟ من سعی کردم منوی آبشاری و کشویی که آموزش دادین با هم ترکیب کنم. یعنی منوی اصلی از بالا به پایین باز بشه و زیر منوی خاصی به صورت کشویی زیر منوهای خودش رو بیاره. ایرادهایی داره. فکر می کنم از نظر تگ های html مشکل نداشته باشم و مشکل از کدهای css باشه. حتی کلاس هم برای هر کد تعریف کردم که قاطی نشن ولی باز نشد.
امکانش هست راهنماییم کنید یا اگر زحمتی نباشه آموزشش رو بذارین؟
اصلا امکان این موضوع هست؟ ممنون

در مجموع چنین امکانی را می توان ایجاد کرد اما نیازمند تعریف دقیق خاصیت های CSS است، علاوه بر این باید با ساختار منوهای مبتنی بر تگ ul و li به طور کامل آشنا باشید و ویژگی های CSS را به عناصر به طور صحیح نسبت دهید، البته این کار نیازمند صرف مدتی وقت و آزمایش و خطا است.
با توجه به اینکه در مورد منوها چند آموزش را منتشر کرده ایم، اجازه بدهید این بحث را به فرصتی دیگر موکول کنیم.

کد1009

۱۶:۵۰ ۱۳۹۱/۰۵/۱۴

عذر می خوام
من DOCTYEP های مختلفی رو امتحان کردم. منو درست می شه اما قالب به هم می ریزه..
کد Html 5 رو هم که محبت کردین قبلا گذاشتم باز جواب نداده..
با مرور گرهای مختلفی هم امتحان کردم..
من از یه قالب آماده استفاده کردم برای وبلاگم..
دوست داشتم که یه منوی آبشاری تو وبلاگم داشته باشم که ظاهرا نمی شه

ظاهرا مشکل از طراحی قالب شما است، تگ html به تنهایی نباید در ابتدای صفحه بیاید و باید با یک DOCTYEP استاندارد w3c باشد، در غیر این صورت کد نویسی شما معتبر نیست! یک راه حل این است که سایر عناصر وبلاگ را با DOCTYEP جدید سازگار کنید که البته کمی تسلط بر css نیاز است.

کد 1009

۱۱:۵۳ ۱۳۹۱/۰۵/۱۴

با سلام
ممنون از بابت این آموزش
من یه مشکل اساسی دارم و اینکه قالب با <html> می شه و حالت آبشاری منو توش کار نمی کنه و وقتی که کد زیر رو جاش قرار میدم منو کار میکنه ولی قالبم به هم می ریزه...

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

اگر امکانش هست راهنماییم کنید.

بالاتر از تگ <html> کد زیر را قرار دهید، احتمالا مشکل شما حل می شود:

<!DOCTYPE html>

این کد معرف قالب های HTML5 است، نکته دوم اینکه در مرورگرهای مختلف قالب خود را تست کنید، مرورگر اینترنت اکسپلورر دارای نواقصی برای پشتیبانی از HTML5 است و باید استایل خاص آن را در صفحه ایمپورت کنید.

سعید

۱۴:۳۴ ۱۳۹۱/۰۵/۰۶

سلام
بازم فوق العاده و کاربردی بود. ممنون

فريبا

۰۹:۳۳ ۱۳۹۱/۰۵/۰۴

سلام
عاليه.

میلاد

۲۳:۴۷ ۱۳۹۱/۰۵/۰۲

سلام استاد آموزش های css و php عالیییییییییییییییییییییییه

نظر لطف شماست، مسلما مسئولیت ما نیز با این اوصاف بیشتر خواهد شد.

نخست

قبلی

بعدی

آخر

صفحه 5 از 5

لطفا پیش از ارسال دیدگاه نکات زیر را مد نظر داشته باشید:
- به سوالات کلی، زمانبر، مبهم و مشکلاتی که تلاشی برای رفع آنها نکرده باشید پاسخ مختصر داده شده یا به بخش برنامه نویسی اختصاصی ارجاع داده می شوند.
- کدها و اسکریپت های طولانی را ترجیحا در یک صفحه وب آنلاین یا به صورت حساب موقت و آزمایشی قرار دهید تا امکان بررسی دقیق مشکل و خطایابی میسر باشد.
- تمام دیدگاه های ارسالی خوانده شده و برای هر کاربر مدت زمان لازم جهت پاسخگویی در نظر گرفته می شود، لطفا از طرح سوالات متعدد در بازه زمانی کوتاه خودداری کنید.