آموزش ساخت فرم عضویت در سایت با PHP و MySQL

ایجاد دیتابیس اطلاعات عضویت کاربران

اولین گامی که برای ساخت فرم عضویت کاربران در سایت مورد نیاز است وجود یا ایجاد دیتابیس در سیستم مدیریت پایگاه داده MySQL جهت نگهداری اطلاعات عضویت به فرض شامل نام، نام کاربری، کلمه عبور، شماره تماس و... است که بدین منظور دو حالت متصور می باشد:
اگر از قبل دیتابیسی در سایت خود به طور مثال برای نگهداری مطالب ساخته باشیم معمولا نیازی به ساخت دیتابیس جدید نیست و می توانیم وارد گام بعدی یعنی ساخت جدول و ستون ها شویم.
اما اگر از قبل چنین دیتابیسی در سیستم مدیریت پایگاه داده نساخته باشیم قاعدتا باید یک دیتابیس جدید ایجاد کنیم، بدین منظور در سرور مجازی (Localhost) با استفاده از برنامه phpMyAdmin در آدرس:

http://localhost/phpmyadmin

و منوی Databases یک دیتابیس با نام دلخواه و Collation مناسب زبان فارسی (ترجیحا utf8_persian_ci) می سازیم، در سرور آنلاین ممکن است مجوز انجام این کار در برنامه phpMyAdmin فراهم نباشد و باید از امکانات سیستم مدیریت هاست به فرض برنامه cPanel، DirectAdmin و... استفاده کنیم، به طور مثال در برنامه cPanle می توانیم از منوی Databases وارد قسمت MySQL Databases شویم و از امکانات آن برای ایجاد کاربر و پایگاه داده جدید استفاده کنیم.
نکته: برای برقراری ارتباط با دیتابیس لازم است که یک نام کاربری و کلمه عبور در اختیار داشته باشیم، در لوکال هاست به صورت پیش فرض معمولا نام کاربری root بدون کلمه عبور کاربرد دارد اما در سرور آنلاین باید از قسمت ساخت دیتابیس یک نام کاربری و کلمه عبور نیز ایجاد و به دیتابیس مورد نظرمان مرتبط کنیم.

ایجاد فولدری با نام php-mysql-signup

برای تجمیع و مدیریت ساده تر فایل های سیستم ثبت نام و عضویت کاربران در سایت بهتر است یک دایرکتوری مجزا در نظر بگیریم، در این آموزش فولدری با نام دلخواه php-mysql-signup ساخته ایم که در مجموع چند فایل و فولدر زیر را شامل می شود:
- فایل config.php، حاوی اطاعات اتصال به دیتابیس.
- فایل create.php، جهت ایجاد جدول و ستون ها.
- فایل index.html، فرم HTML ثبت نام و عضویت.
- فایل users.php، بررسی و ذخیره اطلاعات ارسالی کاربران.
- فولدر lib، شامل فایلی با نام password_compat.php جهت استفاده از قابلیت های توابع جدید کلمه عبور در نسخه 5.5 و قدیمی تر PHP.
در ادامه با جزئیات این فایل ها را بررسی می کنیم.

تنظیم اطلاعات اتصال به دیتابیس در فایل config.php

در آموزش های مقدماتی MySQL دیدیم که برای اتصال به دیتابیس نیاز به تنظیم چند پارامتر در تابع mysqli_connect است که شامل نام سرور، نام کاربری دیتابیس، کلمه عبور دیتابیس و در نهایت عنوان دیتابیس است، برای تجمیع این موارد و استفاده چندباره از تنظیمات پیکربندی در صفحات مختلف معمولا از فایل Configuration استفاده می شود که در این آموزش نیز بر همین اساس اطلاعات را در فایلی با نام دلخواه config.php به صورت نمونه زیر قرار داده ایم:

<?php
//تنظیمات اتصال به دیتابیس
$config = array(
    'host' => 'localhost',
    'db_user' => 'نام کاربری دیتابیس',
    'db_pass' => 'کلمه عبور دیتابیس',
    'db_name' => 'نام دیتابیس'
);
?>

این فایل جهت نمونه است و باید مطابق با اطلاعات دیتابیسمان تکمیل شود.

ایجاد جدول و ستون ها با دستور CREATE در فایل create.php

در گام سوم و بعد از ساخت دیتابیس و تنظیم اطلاعات اتصال باید جدولی در پایگاه داده خود با نامی دلخواه بسازیم و ستون هایی را در آن برای نگهداری نام کاربری، کلمه عبور و سایر اطلاعات مورد نیاز ایجاد کنیم، بدین منظور از دستور CREATE TABLE در MySQL استفاده می کنیم، در نمونه کد زیر سه ستون id، username و password را در جدول فرضی users ساخته ایم:

<?php
//فایل تنظیمات اتصال به دیتابیس
include_once('config.php');

//اتصال به دیتابیس
$conn = mysqli_connect($config['host'], $config['db_user'], $config['db_pass'], $config['db_name']);

if(!$conn) {
    echo "PHP & MySQL Connection: Error! " . mysqli_connect_errno() . ' - ' . mysqli_connect_error();
    exit;
} else {
    echo "PHP & MySQL Connection: Ok!<br>";

    //نام جدول
    $tbl_name = "users";

    //ساخت جدول و ستون ها
    $sql = "CREATE TABLE $tbl_name(
    id INT NOT NULL AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    username VARCHAR(255),
    password VARCHAR(255)) 
    ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARACTER SET=utf8 COLLATE=utf8_persian_ci";
    $query = mysqli_query($conn, $sql);
    if(!$query) {
        echo "Creating Table $tbl_name: Error! " . mysqli_error($conn);
    } else {
        echo "Creating Table $tbl_name: OK!";
    }
}

//پایان اتصال
mysqli_close($conn);
?>

توضیح:
- ابتدا در تابع mysqli_connect اطلاعات لازم جهت اتصال به پایگاه داده را تعریف می کنیم، نام کاربری و کلمه عبور اتصال به پایگاه داده در این تابع مورد نیاز است که در لوکال معمولا با نام کاربری root بدون کلمه عبور می توانیم ارتباط با دیتابیس را برقرار کنیم اما در سرور باید از محیط پنل مدیریت هاست یک کاربر برای دیتابیس خود تعریف کنیم.
- در پارامتر چهارم تابع mysqli_connect عنوان دیتابیس خود را درج می کنیم، گفتیم که این دیتابیس را باید در گام اول ایجاد کرده باشیم.
- در متغیر tbl_name عنوان جدول مد نظرمان را درج می کنیم که در اینجا از عبارت users استفاده کرده ایم.
- دستور CREATE TABLE سه ستون id با خاصیت افزایش خودکار (AUTO_INCREMENT)، ستون username و password از نوع VARCHAR می سازد و در نهایت موتور پیش فرض جدول را بر روی MyISAM تنظیم می کند.
- برای سازگاری با زبان فارسی از COLLATE utf8_persian_ci استفاده کرده ایم.
- در نهایت هم اتصال PHP و پایگاه داده با تابع mysqli_close به پایان می رسد.
نکته 1: با درج این نمونه کد در یک فایل PHP با نام فرضی create.php و اجرای آن در مرورگر ستون های مد نظر در دیتابیس ایجاد می شوند.
نکته 2: در این آموزش از اکستنشن MySQLi در حالت رویه ای (Procedural) استفاده شده است، در صورت تمایل می توانیم کدها را به حالت شی گرا (Object-oriente) یا با اکستشن PDO نیز بنویسیم.

فرم HTML جهت عضویت و ثبت نام کاربر در فایل index.html

پس از ساختن دیتابیس، جدول و ستون ها نوبت به ساختن فرم HTML برای ایجاد امکان دریافت اطلاعات از کاربران و ثبت نام آنها است، در این گام با طراحی یک صفحه HTML و قرار دادن چند فیلد input یا textarea در آن به فرض برای درج نام کاربری و کلمه عبور می توانیم اطلاعات کاربران را به سرور ارسال و در جدول و ستون های تعیین شده ذخیره کنیم که در نمونه فرم ساده زیر این کار صورت گرفته است:

<!DOCTYPE html>
<html lang="fa">
<head>
<meta charset="utf-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<title>وبگو | فرم HTML ثبت نام کاربر در سایت</title>
<!-- Webgoo.ir -->
<style>
body{
font-family:Tahoma, Geneva, sans-serif;
direction:rtl;
font-size:12px;
line-height: 22px;
}
</style>
</head>
<body>
<form action="users.php" method="post">
<label for="user">نام کاربری:</label>
<input name="username" id="user" type="text" maxlength="255" dir="ltr">
<label for="pass">کلمه عبور:</label>
<input name="password" id="pass" type="password" maxlength="255" dir="ltr">
<label for="rep">تکرار کلمه عبور:</label>
<input name="repeat" id="rep" type="password" maxlength="255" dir="ltr">
<input type="submit" value="عضویت">
</form>
<hr>
- قبل از عضویت کاربر جدید ابتدا باید اطلاعات اتصال به دیتابیس را در فایل config.php در آرایه config تعریف کرده باشیم، نام کاربری در لوکال هاست معمولا root و بدون کلمه عبور است.<br>
- در گام دوم باید جدول و ستون ها در دیتابیس ایجاد شوند، برای این کار آدرس فعلی مرورگر را کپی کرده و با افزودن عبارت create.php در انتهای آدرس، در پنجره جدید این فایل را یک بار فراخوانی می کنیم، به طور مثال:<br> http://localhost/php-mysql-signup/create.php<br>
- دقت کنیم برای رمزنگاری کلمه عبور از تابع password_hash استفاده کرده ایم، این تابع از نسخه PHP 5.5 در دسترس است، برای سازگاری نسخه های قدیمی تر کتابخه password_compat به کدها اضافه شده است.<br>
</body>
</html>

توضیح:
- کدهای بالا را می توانیم در فایلی با نام فرضی index.html در دایرکتوری مربوط به ثبت نام کاربر درج کنیم.
- این فرم HTML سه فیلد input جهت درج نام کاربری، کلمه عبور و تکرار کلمه عبور ایجاد می کند.
- در قسمت action آدرس فایل users.php را قرار می دهیم (اطلاعات فرم به این فایل ارسال می شود).
- برای ارسال اطلاعات از متد POST استفاده کرده ایم، به همین دلیل در سمت سرور و فایل users.php نیز باید از متد POST برای دریافت اطلاعات استفاده کنیم.
- آنچه به عنوان مقدار یا value به فایل users.php ارسال می شود از قسمت مربوط به name در تگ input قابل شناسایی و دریافت است (در ادامه خواهیم دید).
- با قرار دادن خاصیت maxlength حداکثر تعداد کاراکترهای مجاز و قابل درج در فیلد متنی را تعیین می کنیم.
- قسمت مربوط به label جهت تعریف عناوین متنی (برچسب) برای تگ های فرم استفاده می شود.
- در نهایت اطلاعات با دکمه submit به فایل users.php ارسال می شود.
نکته: برای جلوگیری از پیچیده شدن مبحث و تمرکز بر روی کدنویسی سمت سرور ظاهر کار به صورت ساده ارائه شده است، با کمی آشنایی با CSS می توانیم جلوه ظاهری فرم را به نحو دلخواه سفارشی سازی کنیم.

بررسی و ذخیره اطلاعات با فایل users.php

پس از اینکه کاربر اطلاعات خود را در فیلدهای input فرم بالا وارد می کند با زدن دکمه submit مقادیر با متد POST به فایل users.php ارسال و پارامترها در سرور قابل دریافت هستند، مثال زیر روشن است:

<?php
//دریافت و تعریف متغیرها
@$username = $_POST['username'];
@$password = $_POST['password'];
@$repeat = $_POST['repeat'];
?>

توضیح:
- با روش بالا نام کاربری از فیلد username دریافت و در متغیر username ذخیره می شود، همچنین کلمه عبور از فیلد password دریافت و در متغیر password ذخیره می شود، تکرار کلمه عبور نیز از فیلد repeat دریافت و در متغیری با همین نام نگهداری می شود، به این صورت اطلاعات ارسالی کاربر در هنگام اجرای برنامه PHP در دسترس است و می توانیم پردازش های مورد نظرمان را روی آنها اعمال کنیم.
- دقت کنیم معمولا آنچه برای PHP در کار با فرم HTML اهمیت دارد متد استفاده شده (POST یا GET) و پارامتر name فیلدها است، سایر موارد مانند ID تگ ها صرفا جنبه سمت کاربر دارند و به سرور ارسال نمی شوند.

بررسی معتبر بودن اطلاعات ارسال شده از فرم HTML

در ادامه و پس از اینکه اطلاعات فیلدها را از فرم HTML در متغیرهای PHP دریافت کردیم باید معتبر بودن مقادیر ارسال شده را بررسی کنیم، به طور مثال مقادیر فیلد نباید خالی باشد یا ممکن است کلمه عبور را محدود به کاراکترهای خاصی کنیم، برای اعتبارسنجی این موارد به کدنویسی فایل users.php دستورات زیر را اضافه می کنیم:

<?php
//دریافت و تعریف متغیرها
@$username = $_POST['username'];
@$password = $_POST['password'];
@$repeat = $_POST['repeat'];

//پیش فرض
$error = 0;

/* بررسی معتبر بودن اطلاعات ارسالی کاربر */
//نام کاربری
if(!isset($username) || empty($username)) {
    echo "فیلد نام کاربری نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} //کلمه عبور
elseif(!isset($password) || empty($password)) {
    echo "فیلد کلمه عبور نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} elseif($password !== $repeat) {
    echo "کلمه عبور با تکرار آن همخوانی ندارد!";
    $error = 1;
} //مجاز بودن انتخاب حروف انگلیسی به عنوان نام کاربری
elseif(preg_match('/^[a-z0-9_-]+$/i', $username) === 0) {
    echo "نام کاربری دارای کاراکترهای غیر مجاز است!";
    $error = 1;
}
?>

کدنویسی این فایل برای استفاده ناقص است و در گام های بعدی در ادامه آموزش حاضر کامل می شود.
توضیح:
- علامت @ استفاده شده در ابتدای متغیرها برای جلوگیری از چاپ خطای Notice: Undefined index در صورت فراخوانی فایل users.php بدون تنظیم شدن پارامترهای فرم است.
- در دستور شرطی if تنظیم شدن و خالی نبودن نام کاربری را با توابع isset و empty بررسی می کنیم، اگر نام کاربری خالی باشد پیامی به کاربر نشان داده و متغیری به نام error (نام دلخواه است) را برابر 1 قرار می دهیم تا در ادامه وضعیت آن را بررسی کنیم.
- در دستور elseif اول بررسی های بالا را روی کلمه عبور انجام می دهیم تا از خالی نبودن آن یا ارسال اشتباه فرم توسط کاربر اطمینان حاصل کنیم، در elseif دوم نیز کلمه عبور را با تکرار آن تطبیق می دهیم، با توجه به اهمیت کلمه عبور و لزوم به خاطر داشتن آن توسط کاربر معمولا این تطبیق جهت اطمینان از درج صحیح کاراکترهای مد نظر انجام می شود.
- در قسمت elseif آخر نیز با تابع preg_match بررسی می کنیم تا ببینیم آیا کاراکترهای وارد شده توسط کاربر صرفا شامل حروف و اعداد انگلیسی می شود یا خیر، همچنین دو کاراکتر- و _ را هم جزء کاراکترهای مجاز قرار داده ایم، اگر کاراکتری خارج از این موارد ارسال شود بررسی preg_match نادرست یا false شده (وضعیت با عدد 0 برگردانده می شود) و پیام خطا برای کاربر نمایش داده خواهد شد.
نکته: بررسی اعتبار اطلاعات فرم بسته به اینکه هدف و خواسته ما چه چیزی باشد متفاوت و سلیقه ای است، لذا مثال های عنوان شده صرفا جهت نمونه است و هیچ محدودیتی در این خصوص وجود ندارد.
در ادامه کدنویسی فایل users.php را با موارد دیگری تکمیل می کنیم.

حفظ امنیت اطلاعات و دیتابیس

اگر همه چیز درست باشد و کاربر فیلدها را به طور کامل تکمیل و ارسال نماید نوبت به مرحله ذخیره اطلاعات در دیتابیس است، اما قبل از اینکه به این گام بپردازیم یک امر مهم را نباید فراموش کنیم:
حفظ امنیت اطلاعات و پایگاه داده!
در برنامه نویسی PHP و هنگام ارتباط با MySQL رعایت مسائل امنیتی کار با پایگاه داده ضروری است، اگرچه عمده کاربران هیچ سوء نیتی نداشته و صرفا به دنبال استفاده های متداول هستند اما ممکن است هکرهایی پیدا شوند که مترصد کوچکترین فرصتی برای نفوذ و آسیب زدن به برنامه ما باشند، از طرفی ذخیره اطلاعات حساس و به فرض کلمه عبور کاربران باید به صورت رمزنگاری شده باشد تا امکان هر نوع سوء استفاده احتمالی را از بین ببرد و ضریب امنیت را افزایش دهد، در مقوله امنیت باید همواره زمانی را فرض کنیم که بخشی از اطلاعات پایگاه داده به هر دلیل در اختیار هکرها قرار گرفته است، در این حالت اگر اطلاعات به صورت یک طرفه و بدون امکان بازگشت رمزی شده باشد قاعدتا استفاده چندانی برای مهاجم نخواهد داشت و حداقل اگر نگوئیم ناممکن ولی احتمال بازیابی بسیار بعید خواهد بود، در این چارچوب در برنامه نویسی رویه ای PHP با اکستنشن MySQLi بدین منظور از توابع mysqli_real_escape_string و password_hash استفاده کرده ایم که روش توصیه شده و جایگزین روش های قدیمی مانند تابع md5 است، در ادامه کدنویسی فایل users.php را به شکل زیر توسعه می دهیم:

<?php
//فایل تنظیمات اتصال به دیتابیس
include_once('config.php');

//تعریف توابع کلمه عبور در نسخه های پائین تر از PHP 5.5
if(!function_exists('password_hash')){
    include_once('lib/password_compat.php');
}

//دریافت و تعریف متغیرها
@$username = $_POST['username'];
@$password = $_POST['password'];
@$repeat = $_POST['repeat'];

//پیش فرض
$error = 0;

/* بررسی معتبر بودن اطلاعات ارسالی کاربر */
//نام کاربری
if(!isset($username) || empty($username)) {
    echo "فیلد نام کاربری نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} //کلمه عبور
elseif(!isset($password) || empty($password)) {
    echo "فیلد کلمه عبور نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} elseif($password !== $repeat) {
    echo "کلمه عبور با تکرار آن همخوانی ندارد!";
    $error = 1;
} //مجاز بودن انتخاب حروف انگلیسی به عنوان نام کاربری
elseif(preg_match('/^[a-z0-9_-]+$/i', $username) === 0) {
    echo "نام کاربری دارای کاراکترهای غیر مجاز است!";
    $error = 1;
}

//بررسی خطا
if($error === 0) {
    //اتصال به دیتابیس
    $conn = mysqli_connect($config['host'], $config['db_user'], $config['db_pass'], $config['db_name']);

    if(!$conn) {
        echo "PHP & MySQL Connection: Error! " . mysqli_connect_errno() . ' - ' . mysqli_connect_error();
        exit;
    } else {
        echo "PHP & MySQL Connection: Ok!<br>";

        //ایمن سازی پارامترها
        $username = mysqli_real_escape_string($conn, $username);
        $password = password_hash($password, PASSWORD_BCRYPT, ['cost' => 12]);
    }

    //پایان اتصال
    mysqli_close($conn);
}
?>

همچنان کدنویسی این فایل برای استفاده ناقص است و در گام های بعدی کامل می شود.
توضیح:
- تابع mysqli_real_escape_string نیاز به آبجکت اتصال به پایگاه داده (متغیر conn) دارد در غیر اینصورت با خطا مواجه خواهیم شد، از این تابع برای جلوگیری از حملات موسوم به MySQL Injection یا نفوذ به دیتابیس استفاده می کنیم.
- از تابع password_hash برای رمزی کردن یک طرفه رشته ها استفاده می کنیم، اگرچه هیچ الگوریتمی به طور کامل ایمن نیست اما با استفاده از تابع password_hash و الگوریتم استفاده شده در پارامتر PASSWORD_BCRYPT تا حدود بسیار زیادی امنیت کلمه های عبور کاربران حفظ می شود و روش های متداول هکرها (Dictionary attack، Brute force attack و Rainbow table attack) برای بازیابی کلمه عبور عملا خنثی و یا بسیار زمانبر خواهد شد.
نکته 1: کلمه های عبور رمزنگاری شده با تابع password_hash در عمل به هیچ وجه قابل بازیابی به حالت اولیه نیستند و برای کاربرانی که کلمه عبور خود را فراموش کرده اند باید سیستم بازیابی کلمه عبور جدید در نظر گرفته شود.
نکته 2: هرچند الگوریتم های رمزنگاری کلمه عبور از جمله الگوریتمی که در PASSWORD_BCRYPT استفاده می شود به عنوان روش بدون بازگشت شناخته شده و بسیار قوی هستند، با این حال در مقوله امنیت هیچ غیرممکنی وجود ندارد و در صورتی که به هر دلیل اطلاعات دیتابیس در اختیار افراد غیر قرار گیرد باید در اولین فرصت نسبت به تغییر کلمات عبور کاربران اقدام شود و بهتر است چنین سیستمی از قبل در برنامه طراحی شده باشد.
نکته 3: برای تطبیق کلمه عبور به طور مثال در هنگام ورود کاربر به سایت باید اطلاعات ارسالی از فیلتر تابع password_verify به صورت نمونه زیر عبور کند:

//روش تطبیق برای ورود کاربران
$password = @$_POST['password'];
if(password_verify($password, $db_hashed_password)) {
    //کاربر مجاز به ورود است!
}

در این شیوه متغیر password مقادیر خام ارسال شده کلمه عبور از فرم HTML و متغیر db_hashed_password مقادیر رمزی شده کلمه عبور موجود در دیتابیس است.
در بحث امنیت کلمه عبور، شیوه رمزنگاری و تطبیق آن توابع دیگری مانند crypt و hash_equals نیز کاربرد دارند، مثال:

//رمزنگاری کلمه عبور
$password = crypt($password);

//روش تطبیق برای ورود کاربران
$password = crypt($password, $db_hashed_password);
if(hash_equals($db_hashed_password, $password)) {
    //کاربر مجاز به ورود است!
}

در صورت استفاده از این روش مهم است که مشابه نمونه بالا مقدار رمزی شده کلمه عبور موجود در دیتابیس به عنوان Salt در آرگیومنت دوم تابع crypt تنظیم شود در غیر اینصورت قاعدتا نتیجه تطبیق اطلاعات همواره false خواهد بود و در عین صحیح وارد کردن کاراکترها با پیام "نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه است" مواجه خواهیم شد، همچنین از تابع hash_equals برای جلوگیری از حملات Timing استفاده کرده ایم این تابع از نسخه 5.6 PHP در دسترس است اما در نسخه های قدیمی می توانیم از تابع جایگزین زیر استفاده کنیم:

<?php
if(!function_exists('hash_equals')) {
    function hash_equals($str1, $str2) {
        if(strlen($str1) != strlen($str2)) {
            return false;
        } else {
            $res = $str1 ^ $str2;
            $ret = 0;
            for($i = strlen($res) - 1; $i >= 0; $i--) {
                $ret |= ord($res[$i]);
            }
            return !$ret;
        }
    }
}
?>

نکته 3: توجه داشته باشیم تابع md5 نیز در تئوری روش رمزنگاری بدون بازگشت است، در واقع برگردان پسوردهای قوی رمزنگاری شده با این تابع در سیستم های متداول بسیار زمانبر و دشوار است، با این حال با توجه به قدرت سخت افزاری سیستم های جدید و امکان وقوع حملات Dictionary، Brute force و Rainbow table استفاده از این تابع برای رمزنگاری کلمه عبور دیگر توصیه نمی شود و بهتر است از روش های جایگزین مانند تابع password_hash و crypt استفاده شود (password_hash و password_verify توصیه می شوند).

بررسی عدم ثبت نام کاربری فعلی در دیتابیس

علاوه بر اعتبارسنجی مقادیری که برای ثبت نام کاربر در سایت به سرور ارسال می شوند باید از قابل ثبت و آزاد بودن نام کاربری انتخاب شده نیز اطمینان حاصل کنیم، منظور از قابل ثبت و آزاد بودن این است که بررسی کنیم نام کاربری درخواستی از قبل در دیتابیس وجود نداشته و توسط کاربر دیگری ثبت نشده باشد، دلیل این کار روشن است و مشخص است که دو یا چند نام کاربری مشابه در یک سیستم باعث ایجاد مشکل در شناسایی کاربران مختلف از هم خواهد شد، بدین منظور فایل users.php را توسعه داده و پرس و جوی SELECT را به صورت نمونه زیر به کدهای برنامه اضافه می کنیم:

<?php
//فایل تنظیمات اتصال به دیتابیس
include_once('config.php');

//تعریف توابع کلمه عبور در نسخه های پائین تر از PHP 5.5
if(!function_exists('password_hash')){
    include_once('lib/password_compat.php');
}

//دریافت و تعریف متغیرها
@$username = $_POST['username'];
@$password = $_POST['password'];
@$repeat = $_POST['repeat'];

//پیش فرض
$error = 0;

/* بررسی معتبر بودن اطلاعات ارسالی کاربر */
//نام کاربری
if(!isset($username) || empty($username)) {
    echo "فیلد نام کاربری نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} //کلمه عبور
elseif(!isset($password) || empty($password)) {
    echo "فیلد کلمه عبور نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} elseif($password !== $repeat) {
    echo "کلمه عبور با تکرار آن همخوانی ندارد!";
    $error = 1;
} //مجاز بودن انتخاب حروف انگلیسی به عنوان نام کاربری
elseif(preg_match('/^[a-z0-9_-]+$/i', $username) === 0) {
    echo "نام کاربری دارای کاراکترهای غیر مجاز است!";
    $error = 1;
}

//بررسی خطا
if($error === 0) {
    //اتصال به دیتابیس
    $conn = mysqli_connect($config['host'], $config['db_user'], $config['db_pass'], $config['db_name']);

    if(!$conn) {
        echo "PHP & MySQL Connection: Error! " . mysqli_connect_errno() . ' - ' . mysqli_connect_error();
        exit;
    } else {
        echo "PHP & MySQL Connection: Ok!<br>";

        //ایمن سازی پارامترها
        $username = mysqli_real_escape_string($conn, $username);
        $password = password_hash($password, PASSWORD_BCRYPT, ['cost' => 12]);

        //نام جدول
        $tbl_name = "users";

        //اانتخاب اطلاعات از جدول و ستون
        $sql = "SELECT username FROM $tbl_name WHERE `username` = '$username' LIMIT 1";
        $query = mysqli_query($conn, $sql);

        if(!$query) {
            echo "Selecting From Table $tbl_name: Error! " . mysqli_error($conn) . '<br>';
        } else {
            //تعداد ردیف های انتخاب شده
            $count = mysqli_num_rows($query);

            if($count === 0) {

            } else {
                echo "این نام کاربری قبلا ثبت نام کرده است!";
            }
        }
    }

    //پایان اتصال
    mysqli_close($conn);
}
?>

همچنان کدنویسی این فایل برای استفاده ناقص است و در گام نهایی بعدی کامل می شود.
منطق این روش ساده است:
با اجرای پرس و جوی SELECT وجود نام کاربری درخواستی را در دیتابیس بررسی می کنیم، اگر این نام کاربری از قبل وجود داشته باشد تابع mysqli_num_rows مقادیر 1 را برمی گرداند و در نتیجه امکان ثبت کاربر جدید با نام مشابه میسر نیست، اما اگر تابع mysqli_num_rows مقادیر 0 را برگرداند یعنی چنین نام کاربری قبلا در سیستم ثبت نشده و به عبارتی آزاد است در نتیجه ادامه کدها اجرا می شود.
نکته: برای اینکه مطمئن شویم تابع mysqli_num_rows واقعا مقدار 0 برمی گرداند و به فرض با false اشتباه نشود از عملگر === به جای == استفاده می کنیم (در PHP اگر از عملگر == استفاده کنیم 0 و false برابر هستند!).

ذخیره اطلاعات با دستور INSERT در MySQL

در نهایت نوبت به گام آخر است، در این مرحله اطلاعات کاربر با دستور INSERT در دیتابیس و جدول users (ستون های username و password) ذخیره می شود تا بعدا بتوانیم در برنامه خود از این اطلاعات استفاده کنیم، با این هدف کدنویسی فایل users.php به صورت زیر تکمیل می گردد:

<!DOCTYPE html>
<html lang="fa">
<head>
<meta charset="utf-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
<title>وبگو | بررسی و ثبت اطلاعات کاربر در سایت</title>
<!-- Webgoo.ir -->
<style>
body {
font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif;
direction: rtl;
font-size: 12px;
}
</style>
</head>
<body>
<?php
//فایل تنظیمات اتصال به دیتابیس
include_once('config.php');

//تعریف توابع کلمه عبور در نسخه های پائین تر از PHP 5.5
if(!function_exists('password_hash')){
    include_once('lib/password_compat.php');
}

//دریافت و تعریف متغیرها
@$username = $_POST['username'];
@$password = $_POST['password'];
@$repeat = $_POST['repeat'];

//پیش فرض
$error = 0;

/* بررسی معتبر بودن اطلاعات ارسالی کاربر */
//نام کاربری
if(!isset($username) || empty($username)) {
    echo "فیلد نام کاربری نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} //کلمه عبور
elseif(!isset($password) || empty($password)) {
    echo "فیلد کلمه عبور نباید خالی باشد!";
    $error = 1;
} elseif($password !== $repeat) {
    echo "کلمه عبور با تکرار آن همخوانی ندارد!";
    $error = 1;
} //مجاز بودن انتخاب حروف انگلیسی به عنوان نام کاربری
elseif(preg_match('/^[a-z0-9_-]+$/i', $username) === 0) {
    echo "نام کاربری دارای کاراکترهای غیر مجاز است!";
    $error = 1;
}

//بررسی خطا
if($error === 0) {
    //اتصال به دیتابیس
    $conn = mysqli_connect($config['host'], $config['db_user'], $config['db_pass'], $config['db_name']);

    if(!$conn) {
        echo "PHP & MySQL Connection: Error! " . mysqli_connect_errno() . ' - ' . mysqli_connect_error();
        exit;
    } else {
        echo "PHP & MySQL Connection: Ok!<br>";

        //ایمن سازی پارامترها
        $username = mysqli_real_escape_string($conn, $username);
        $password = password_hash($password, PASSWORD_BCRYPT, ['cost' => 12]);

        //سازگاری با حروف فارسی
        $sql = "SET NAMES 'utf8'";
        $query = mysqli_query($conn, $sql);

        //نام جدول
        $tbl_name = "users";

        //اانتخاب اطلاعات از جدول و ستون
        $sql = "SELECT username FROM $tbl_name WHERE `username` = '$username' LIMIT 1";
        $query = mysqli_query($conn, $sql);

        if(!$query) {
            echo "Selecting From Table $tbl_name: Error! " . mysqli_error($conn) . '<br>';
        } else {
            //تعداد ردیف های انتخاب شده
            $count = mysqli_num_rows($query);

            if($count === 0) {
                //ذخیره اطلاعات کاربر در دیتابیس
                $sql = "INSERT INTO $tbl_name(`username`, `password`) VALUES('$username', '$password')";
                $query = mysqli_query($conn, $sql);

                if(!$query) {
                    echo "Inserting Into Table $tbl_name: Error! " . mysqli_error($conn);
                } else {
                    echo "Inserting Into Table $tbl_name: OK!";
                }
            } else {
                echo "این نام کاربری قبلا ثبت نام کرده است!";
            }
        }
    }

    //پایان اتصال
    mysqli_close($conn);
}
?>
</body>
</html>

توضیح:
- ساختار دستور INSERT بسیار ساده است و اطلاعات را در ستون های تعیین شده به شیوه آرایه (کلید و مقدار) ذخیره می کند.
- برای جدا سازی ستون ها و مقادیر آنها از علامت , (Comma) و برای عدم بروز خطا به جهت وجود احتمالی کلمات محفوظ در پرس و جو از علامت ` (Backtick) استفاده می کنیم.
- در کد بالا جهت مثال و آشنایی بیشتر صرفا چند ستون را به عنوان نمونه استفاده کرده ایم، در برنامه های کاربردی می توانیم با توجه به نیاز و ساختار برنامه قابلیت های بیشتری برای ثبت نام و عضویت کاربران در نظر بگیریم و از این لحاظ محدودیتی نیست.
- برای استفاده از اطلاعات ذخیره شده ی اعضای سایت نیاز به تعریف و نوشتن کدهای دیگری است که در این مجال فرصت پرداختن به آنها نیست، این امر را به آموزش های بعدی (سیستم ورود و خروج به پنل سایت) موکول می کنیم.

دانلود نمونه فایل های آموزش

برای جمع بندی کار می توانیم فایل هایی که در این آموزش بررسی کردیم را از لینک زیر دریافت کنیم:
دانلود نمونه فایل های آموزش ساخت فرم عضویت در سایت با PHP و MySQL